انتخاب صفحه
شماره 4639 - سه شنبه 19 تیر 1397
شماره های پیشین:

بروکسل می‌خواهد نظم جهانی را حفظ کند

پیدا و پنهان بسته برجامی اروپا

بسته پیشنهادی اروپا که در پایان نشست وزیران امور خارجه ایران و دیگر اعضای برجام انتشار یافت حمایتی مجدانه از توافق هسته‌ای را نمایان ساخت. با این حال، برخی ناظران معتقدند راهکارهای عینی در این بسته آنچنان که باید پررنگ نیست.
به گزارش ایرنا،در ادامه نشست‌های کمیسیون مشترک برجام، نمایندگان جمهوری اسلامی ایران و دیگر کشورهای عضو توافق هسته‌ای به منظور تامین منافع اقتصادی تجاری و مالی کشورمان، روز جمعه پانزدهم تیرماه نشستی دو ساعته در هتل کوبورگ وین برگزار کردند؛ نشستی که بسته پیشنهادی 10 ماده ای در پایان آن انتشار یافت. روزنامه «آ.ب. ث» در تحلیل نشست وین نوشت که  «اروپا به رغم تهدید آمریکا در اعمال تحریم‌ها، از ایران حمایت می‌کند.»
هنگامی که «دونالد ترامپ» به وعده انتخاباتی خود در شکستن توافق امضا شده از سوی سلفش «باراک اوباما» با جمهوری اسلامی عمل کرد، فریاد دیگر کشورهای امضا کننده بلند شد.آ.ب. ث ادامه داد: «دلیل آنها به این خاطر بود که فکر نمی‌کردند که ترامپ همچنین به این وعده انتخاباتی خود عمل کند ، همچنین به این دلیل است که کسب و کار بالقوه با ایران که صادرات‌هایش برای تامین مالی‌ مدرنیزه کردن بزرگی‌ که این کشور در انتظارش است آزاد شده، بسیار عظیم می‌باشند.»
به دنبال راهکار نجات برجام
حمایت همه جانبه از برجام از سوی 6 وزیر امور خارجه حاضر، فضای حاکم بر نشست و بیانیه پایانی آن را شکل داد. حمایت از صادرات نفت و میعانات گازی، محصولات نفتی و پتروشیمی ایران از جمله بندهای بیانیه مذکور به شمار می‌رفت. افزون بر این، ضرورت ایجاد کانال‌‌های موثر مالی برای تعامل مستمر با ایران، توسعه روابط حمل و نقل دریایی (از جمله کشتیرانی و بیمه)، زمینی، هوایی و ریلی از دیگر مواردی بود که مورد تاکید طرف مقابل قرار گرفت. همچنین حمایت از شرکت‌های اروپایی در برابر آثار فراسرزمینی تحریم‌‌های آمریکا در بیانیه پایانی مشهود بود. 
ایران و طرف غربی در پی دستیابی به راهکارهایی اند تا تحریم‌هایی آمریکا را که در دو مرحله (مرداد و آبان ماه) اجرایی خواهد شد، بی اثر کنند. تاکنون صحبت‌هایی از اعمال قانون مسدودساز و دور زدن تحریم‌ها ار طریق بانک سرمایه گذاری اتحادیه مطرح شده اما اینکه سازوکارهای مذکور از چه میزان کارایی برخوردار است جای بحث و بررسی دارد. 
خواسته‌های ایران به طور مشخص، رفع تحریم‌ها و تضمین‌های ملموس و عینی است. در همین ارتباط «محمدجواد ظریف» وزیر امور خارجه قبل از برگزاری نشست وین در صفحه توئیتر خود با تاکید بر غیرقابل جمع بودن تحریم‌ها و پایبندی ایران به برجام، نوشت «وظیفه من کاملا روشن است: ایجاد راه‌حل‌های عملی. از اتحادیه اروپا/ و همتایانم در سه کشور اروپایی به اضافه دو کشور (روسیه و چین) انتظار دارم که تعهدات قابل اجرا و مشخصی ارائه دهند و قول‌های مبهم و طولانی مدت ندهند.»
بیم و امید به بسته اروپایی
در پیوند با بسته اروپایی اما نظرات مختلفی مطرح شده و برخی آن را نقطه قابل اتکایی برای تقابل با زیاده خواهی‌های آمریکا می‌دانند و شماری از کارشناسان به جای خالی راهکارهای عملی در بیانیه پایانی کمیسیون مشترک برجام انتقاد می‌کنند. 
«علی ودایع» کارشناس مسائل بین‌المللی معتقد است که اروپایی‌ها به دنبال خرید زمان هستند. از نگاه وی، ظرف یک ماه گذشته ایران خود را آماده خروج از برجام و هر سناریوی ممکن کرده بود اما فعلا منتظر مانده تا نتیجه مذاکرات با طرف‌های اروپایی همراه با چین و روسیه را ارزیابی کند. از نشست وین که خیلی سریع هم به پایان رسید می‌توان این گونه استنباط کرد که بسته اروپایی بیش از هر چیزی دنبال خرید زمان برای تعویق خروج ایران از برجام است. 
برخی از تحلیلگران معتقدند که بسته پیشنهادی اروپا شامل موارد عینی و ملموس بود اما در جریان نشست وین به دلایل مختلفی از جمله برآورده نشدن انتظار اروپایی‌ها، به ایران تحویل داده نشد. در این خصوص، نگاه «علی خرم» کارشناس بین‌المللی و نماینده پیشین ایران در مقر اروپایی سازمان ملل قابل تامل است. 
به باور وی، در حالی که محورهای آماده شده، طبق اعلام خود اتحادیه اروپا، محورهایی کارساز بودند ولی در بسته پیشنهادی اروپا درج نگردید. برخی از این محورها آن‌ طور که اروپا به طور غیررسمی اعلام نموده شامل حمایت 10 میلیارد دلاری از سرمایه‌ گذاری در ایران از سوی سرمایه‌ گذاران اروپایی و ایرانی، تضمین خرید نفت ایران در حد یک میلیون بشکه در روز، توصیه به اعضای کمیسیون اقتصادی اروپا برای حواله مبالغی به بانک مرکزی ایران برای رفع تنگناهایی اقتصادی ایران و... می‌شد. 
این تحلیلگر مسائل بین‌المللی تاثیر سفر اروپایی رئیس جمهوری را در تسریع انتشار بسته پیشنهادی پر رنگ دانست و اظهار کرد روحانی با سفر موفقی که به سوئیس و اتریش داشت، راه را برای بسته پیشنهادی و همکاری با اروپا بازتر نمود. 
این که اتحادیه اروپا مجدانه از تداوم توافقی که سیزده سال برای آن تلاش کرده، حمایت کند یک طرف قضیه است و میزان توانایی رهبران بروکسل در مقابله با طرح‌های تحریمی ایالات متحده طرف دیگر و در عین حال مهمتر قضیه. «دیاکو حسینی» کارشناس ارشد مرکز تحقیقات استراتژیک ریاست جمهوری معتقد است اروپا نشان داده که با استفاده از توان و ظرفیت قانونی و حقوقی خود در صدد اعطای تضمین‌های عملی به ایران است ولی در عین حال محدودیت‌‌های بین‌المللی ایجاد شده توسط فشارهای آمریکا مانع از عملی شدن تعهدات آنان می‌‌شود. 
از نگاه این تحلیلگر مسائل بین‌المللی، حمایت اروپا از سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت، اعطای وام‌‌های کم بهره و تشویق شرکت‌‌های متخصص به حضور در ایران از جمله اقدام‌های حمایتگرانه رهبران اتحادیه اروپا است که می‌تواند نجات برجام را در پی داشته باشد. بنابراین در کنار مقدورات اتحادیه باید به محذورات آنها نیز توجه داشت.
پشت پرده سیاست برجامی اروپا 
نشریه آمریکایی لوبلاگ در گزارشی نوشت که برای اتحادیه اروپا مبارزه برای حفظ برجام به چیزی بیش از یک توافقنامه منع گسترش تسلیحات هسته‌ای با ایران تبدیل شده است. این نبردی است برای نجات نظم جهانی چند جانبه در برابر هجوم کسانی که به دنبال نابودی آن هستند.
بنا به نظر لوبلاگ، همانطور که اتحادیه اروپا در تلاش برای ارائه بسته اعتمادی شامل انگیزه‌های اقتصادی برای متقاعد کردن ایران جهت ادامه همکاری با برجام (برنامه جامع اقدام مشترک) پس از خروج آمریکا است، برخی نیروها در تلاش هستند تا با خنثی کردن این اقدامات، در راستای سیاست‌های دولت ترامپ برای انزوای ایران گام بردارند. 
یکی از این موارد تلاش برخی اعضاء در پارلمان اروپا برای جلوگیری از همین دست اقدامات کلیدی است که کشورهای عضو اتحادیه اروپا برای حفاظت از برجام پیشنهاد دادند که در آن بانک سرمایه گذاری اروپا (EIB) مسئولیت تامین حمایت مالی از پروژه‌های سرمایه گذاری در ایران را عهده دار شود. از تاریخ 4 ژوئن (14خرداد ماه) زمانی که این طرح پیشنهاد شد، پارلمان با طرح قطعنامه ای، دو ماه این طرح را به تعویق انداخت. نخستین تلاش برای ایجاد خلل در این اقدام، در 28 ژوئن (7تیرماه) در کمیته بودجه (BUDG) انجام شد. این طرح توسط ‹جرارد دپرز› سیاستمدار بلژیکی و سخنگوی کمیته بودجه با مخالفت روبرو شد. این طرح شکایت، شامل برخی نگرانی‌های مدیر ارشد بانک سرمایه گذاری اروپا در خصوص قرار گرفتن این بانک در معرض تحریم‌های ایالات متحده بود. 
اما برخی اظهارات سیاسی دیگری نیز در این شکایت مطرح شد که هیچ ارتباطی با برجام یا اقدامات لازم برای حفظ آن نداشت. ‹نقض حقوق بشر، نقض پیوسته تعهدات بین‌المللی در زمینه فعالیت‌های هسته‌ای و آمادگی برای شکست برجام به رغم مدارک متعدد در مورد تبعیت ایران از بند بند برجام، شمار دیگری از اتهامات مطرح شده در این طرح بود.  لوبلاگ با این شرح، این پرسش به ذهن می‌رسد که چرا باید یک گروه سیاسی اروپایی مانند اتحاد لیبرال‌ها و دموکرات‌ها برای اروپا، به رهبری ‹خی ورهوفستات› نخست وزیر سابق بلژیک بخواهد برجامی که یک دستاورد بزرگ و منحصر به فرد برای اتحادیه اروپا است را تضعیف کند؟ دلیلش این است که ‹دپرز› رئیس انجمن غیر رسمی ‹دوستان ایران آزاد› در اتحادیه است و تنها هدف این گروه این است که سخنگوی گروه خشونت طلب مجاهدین خلق (منافقین) مستقر در فرانسه باشند که سال 2012 از فهرست سیاه اتحادیه اروپا خارج شد. گروهی که بنا دارند با هر رابطه میان ایران و اتحادیه مخالفت کنند. در واقع می‌توان گفت دپرز نه نماینده گروه سیاسی خود که در واقع نماینده و صدای مجاهدین (منافقین) در اتحادیه اروپا است. اما این گروهک در سالهای اخیر شمار فراوانی از حامیان خود در پارلمان و اتحادیه اروپا را از دست داده است و بسیاری از اعضای پارلمان اروپا تمایل به صحبت علیه این گروهک در اتحادیه را دارند.
از دیگر اقدامات اتحادیه اروپا برای حفظ برجام، می‌توان به فعال کردن دوباره قانون بلوکه کردن برای حفاظت از شرکت‌های اروپایی در برابر تحریم‌های ثانویه ایالات متحده اشاره کرد و در این راستا هیچ کدام از گروه‌های مجاهدین خلق و دیگر گروه‌های دارای مواضع ضد ایرانی مانند حزب راستگرای طرفدار اسرائیل و متحدان سعودی و اماراتی شان حتی فرصت طرح شکایت را پیدا نکرده اند و این بدان معنی است که پارلمان قطعا اقدامات لازم را تا پیش از تاریخ 5 اوت (مرداد ماه) برای آغاز تحریم‌های آمریکا در پیش گرفته است. 
با این حال، این نشانه پایان مبارزه نیست. ایالات متحده در حال حاضر توانسته کشورهای حوزه بالتیک از جمله لهستان و مجارستان را به خود نزدیک کرده و آنها را مجبور کند به جای همگامی با بروکسل (مقر اتحادیه اروپا) با واشنگتن همکاری کرده و از ایران دوری کنند. 
با این حال رای گیری در پارلمان اروپا، کمک فراوانی به ‹فدریکا موگرینی› مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا کرده تا با همراهی فرانسه، آلمان و بریتانیا، بسته اعتمادی حاوی انگیزه‌های اقتصادی برای ایران را به عنوان یکی از مهمترین اقدامات سیاسی در این زمینه مطرح کنند. در نهایت، برای اتحادیه اروپا مبارزه برای حفظ برجام به چیزی بیش از یک توافقنامه منع گسترش تسلیحات هسته‌ای با ایران تبدیل شده است. این نبردی است برای نجات نظم جهانی؛ نظم جهانی چند جانبه در برابر هجوم کسانی که به دنبال نابودی آن هستند. 
 

لطفا نظر خود را درباره این مطلب بیان نمایید

draggablePen