انتخاب صفحه
شماره 4641 - پنجشنبه 21 تیر 1397
شماره های پیشین:

عربستان در تدارک نفوذ به افغانستان است

توطئه نشست جده برای انحراف کابل

گروه سیاسی، مانیا شوبیری: عربستان میزبان نشست دو روزه عالمان دینی ۳۷ کشور مسلمان بود. اجلاسی که تحت عنوان «کنفرانس بین‌المللی دانشمندان مسلمان برای صلح و ثبات در افغانستان» برگزار شد. گفته شده که هدف از این نشست مشروعیت‌زدایی دینی از جنگ طالبان و تشویق آنان به مذاکره بوده؛ این اولین بار است که عربستان قدمی مهم در راستای مشروعیت‌زدایی از طالبان برمی‌دارد. به نظر می‌رسد عربستان به این نتیجه رسیده که از طریق بهبود روابط با دولت افغانستان پایان جنگ بهتر می‌تواند به مقاصد خود در منطقه دست یابد.
کنفرانس جده بدون حضور نمایندگان طالبان به اتمام رسید. گروه طالبان این نشست را نمایشی از سوی آمریکایی‌ها دانسته بود که در راستای انحراف افکار عمومی از موضوع اصلی یعنی اشغال افغانستان توسط آمریکا برگزار شده است.
طالبان با انتشار بیانیه‌ای اعلام کرد که جنگ در افغانستان علیه اشغال آمریکاست و بین‌الافغانی نیست. این گروه همچنین افزوده هر کسی اگر تلاش کند تا به خاطر خوشحالی آمریکا احکام دینی را باطل اعلام کند، به اشغال آمریکا در افغانستان کمک کرده است.
این نشست یک روز بعد از سفر ناگهانی وزیر خارجه آمریکا به کابل برگزار شد. او در سخنانی با تاکید بر ادامه دخالت نظامی کشورش در افغانستان خطاب به طالبان گفته بود که منتظر خروج آمریکا از این کشور نباشند.
شرکت کنندگان در این نشست از طالبان خواستند تا از جنگ دست کشیده و به ندای صلح لبیک بگویند. اما سوال اینجاست که عربستان که خود از حامیان گروه‌های چون طالبان و داعش است، از افغانستان چه می‌خواهد که داعیه‌دار صلح در این کشور شده است؟ 
قطعا تقلای عربستان برای برقراری به اصطلاح صلح در افغانستان بی‌دلیل نبوده و ابعاد مختلفی را در بردارد. از یک سو سعودی‌ها گمان می‌کنند که در تحولات افغانستان تاثیر گذار و تعیین کننده هستند؛ با همین خیال و با ارتباط عمیقی که با رهبران طالبان و جریان‌های افراطی از گذشته تاکنون داشته‌اند، توانسته‌اند در طالبان نفوز کنند و با همین بهانه سعودی‌ها می‌توانند با تامین منافع طالبان و احزاب و همپیمان افغانستانی خود در افغانستان امتیازات گسترده‌ای را از دولت کابل دریافت کننده و با همین امتیازات حضور فزاینده‌ای در افغانستان داشته باشند. ریاض همچنین با برگزاری اینگونه نشست‌ها می‌کوشد تا نقش مهم خود را به امریکا گوشزد کند و از همین طریق امتیازاتی را در حوزه‌های دیگر از آمریکا و غرب دریافت کند.
از سوی دیگر افغانستان به شدت نگران قدرت ایران در منطقه است. عربستان با این رویکرد به دنبال افزایش نفوذ در افغانستان است تا از این طریق هم بتواند قدرت ایران را مهار کند و هم حضور امنیتی سیاسی و  ژئوپلتیک خود ا در منطقه تقویت کند. رویایی که عربستان سال‌ها به دنبال آن بوده است.  در اسناد منتشر شده در ویکى‌لیکس نامه‌اى از «هیلارى کلینتون»، وزیر امور خارجه امریکا منتشر شده بود که عربستان سعودى از تشکیل مثلثى متشکل از ایران و پاکستان تا عراق تحت حکومت نورى مالکى در منطقه بسیار نگران بوده است. حالا با تشدید تنش میان تهران و ریاض توجه عربستان نه تنها به افغانستان بلکه به همسایگان شرقی ایران بیش از پیش جلب شده است. ریاض که همواره از تقویت حوزه نفوذ ایران در منطقه عربی هراس داشته، حالا می‌خواهد اتحاد منطقه‌ای بر ضد ایران را در میان همسایگاه ایران شکل دهد. سعودی‌ها با این رویکرد نه تنها سعی در کنترل گسترش بیشتر قدرت منطقه‌ای دارند بلکه می‌خواهند مانع از نقش آفرینی بیشتر ایران در خاورمیانه عربی گردند.
با روی کار آمدن دولت ترامپ و خروج آمریکا از برجام تنش میان آمریکا و ایران افزایش یافته، از سوی دیگر ایالات متحده اخیرا با ترکیه نیز دچاره مشکل شده است. عربستان افزایش اختلافات را فرصتی می‌داند تا نقش خود را در خاورمیانه و جنوب آسیا‌ بازسازی کند. فعال شدن بیشتر عربستان در قضیه‌ی افغانستان نیز به ‌بخشی از این تلاش‌ها برمی‌گردد. گرچه اگر عربستان در این موضع ثابت‌قدم بماند و منابع مالی گروه‌های مثل طالبان و داعش را قطع کند تأثیر خیلی مثبت بر اوضاع افغانستان می‌گذارد.
از نظر کارشناسان، نشست علمای اسلام در جده جنبه نمایشی دارد و نمی‌تواند به روند صلح کمک کند. مخالفان معتقدند ایفای نقش پررنگ‌تر عربستان در طول سی سال گذشته بیشتر ایدئولوژیک بوده است و ریاض در میانجی‌گری و فشار بر طالبان عملا تلاشی نکرده است. مخالفان بر این نظرند که عربستان سعودی هیچگاه به اندازه‌ای با افغانستان دوست نبوده که منجر به زدودن ریشه‌های تروریسم، بنیادگرایی مذهبی و افراطی‌گری گردد. 
لذا نگاه بسیاری افغان‌ها به افزایش حضور عربستان در افغانستان مثبت نیست. دولت افغانستان از رویکرد شرکت ریاض در گفتگوهایی صلح افغانستان حمایت می‌کند، اما در کنار حمایت از افزایش نقش اقتصادی این نگرش به معنای پذیرش گسترده نقش مذهبی و سیاسی ریاض نیست.
با این حال به نظر می‌رسد که هدف عربستان سعودی از برگزاری نشست علما در جده برقراری صلح در افغانستان نیست بلکه این کشور تلاش می‌کند تا ضمن مشروعیت بخشیدن به حضور نظامیان آمریکا و جایگاه طالبان را در برابر آمریکا به چالش بکشد.
 

لطفا نظر خود را درباره این مطلب بیان نمایید

draggablePen