انتخاب صفحه
شماره 5032 - دوشنبه 11 آذر 1398
شماره های پیشین:

تحلیل وضعیت خاورمیانه نیازمند مطالعه تاریخ

ترکیبی از رهبران جاه طلب، نارضایتی تاریخی و طمع قدرت موجب فاجعه کنونی است. برای درک فجایع کنونی در خاورمیانه، باید به تاریخ منطقه نگاه کرد. این منطقه از قرن شانزدهم و آغاز عصر جدید نظام جهانی گرفتار درگیری و نزاع بوده است. موضوع کشف نفت و موقعیت ژئوپلیتیک این منطقه به عنوان پل ارتباطی میان جهان غرب با آفریقا و آسیا نیز بر اهمیت این منطقه افزوده است.
به گزارش دیپلماسی ایرانی به نقل از نشنال، پس از سیطره پرتغالی‌ها و آغاز گسترش سیطره انگلیس، ژتوپلیتیک تجارت آزاد اهمیت پیدا کرد. منطقه در آن زمان دوران به نسبت با ثبات تری را تجربه کرد. نفت همواره نعمتی راهبردی نبوده است؛ این ژئوپلیتیک تجارت بود که به لحاظ تاریخی کشورها را جدا کرد.
کشورهای خلیج فارس یک باره در معرض نظام جهانی قرار گرفتند و برای اولین بار مجبور به دفاع از خود و برای خود شدند. شاه ایران و ادعاهای سرزمینی او در مقابل بحرین و جزایر سه گانه برای کشورهای خلیج فارس چالش ساز شد. هنوز از حل نسبی این چالش با استقلال بحرین و تأیید حاکمیت ایران بر سه جزیره، مدتی نگذشته بود که منطقه گرفتار جنگ سوم اعراب و اسرائیل شد. آمریکا از اسرائیل حمایت کرد و کشورهای عرب، کشورهای حامی اسرائیل را تحریم نفتی کردند که نتیجه آن افزایش سرسام آور قیمت نفت، انتقال سرمایه و در نتیجه تغییر واقعیت‌های ژئوپلتیک خلیج فارس بود.
با افزایش اهمیت منطقه، مشکلات و دردسرهای آن نیز افزایش یافت.
از آن زمان هزینه توسعه منطقه با پول نفت تأمین می‌شود. شاه ایران از پول نفت برای گسترش قدرت بین‌المللی ایران استفاده کرد و توسعه نادیده گرفته شد. محروم شدن از ثروت نفت، حساسیت سیاسی ایران و تکبر شاه موجب انقلاب و سقوط رژیم او شد. حکومت جدید نیز صدور انقلاب خود به دیگر کشورهای اسلامی را در پیش گرفت و همین سیاست، به بذر بی ثباتی در منطقه تا کنون تبدیل شده است.
صدام چند ماه پس از وقوع انقلاب به ایران حمله کرد و جنگی آغاز شد که به ناآرامی در منطقه منجر شد. او پس از جنگ با ایران، در سال 1990 جنگ دیگری را با کویت آغاز کرد و با ائتلافی جهانی به رهبری آمریکا روبه رو شد که نتیجه آن خروج نیروهای عراقی از کویت و تحریم‌های سنگین ضد عراق بود. یک دهه بعد هم آمریکا به عراق حمله کرد و حکومت صدام  سقوط کرد. این اقدام چشم انداز ژئوپلیتیک منطقه را از نو شکل داد.
ایران از این آب گل آلود ماهی گرفت و به بزرگترین بازیگر بین‌المللی در صحنه سیاسی  و اجتماعی در عراق تبدیل شد. نفوذ ایران در لبنان گسترش یافت و به طور مستقیم در مقابله با انقلابی‌های سوریه ایفای نقش کرد. این کشور که خود از امنیت برخوردار بود، سرک کشیدن در داخل کشورهای آفریقایی و آسیایی را در زیر پوشش دین و تشیع آغاز کرد.
انتظار می‌رفت روی کار آمدن دولت اوباما در آمریکا صلح و آرامش را به منطقه خلیج فارس به ارمغان آورد. اما توافق هسته ای او با ایران در داخل آمریکا حمایت نشد و کشورهای منطقه نیز آن را نپذیرفتند.

لطفا نظر خود را درباره این مطلب بیان نمایید

draggablePen