انتخاب صفحه
شماره 5091 - چهارشنبه 23 بهمن 1398
شماره های پیشین:

معظلی به‌نام تک سرپرستی و عوارض آن بر روی کودک - زیبا عراکی*

خانواده تک سرپرستی خانواده‌ای است که بنا به دلایل مختلف (از جمله مرگ، طلاق و جدایی به دلیل مسائل خانوادگی یا شغلی) یکی از والدین در خانواده حضور ندارد (سهم پدر در خلا تک سرپرستی بیشتراز مادراست.) و تمام مسئولیت فرزندان به عهده یکی از والدین می‌باشد. در برخی از کشورها ازجمله آمریکا تک سرپرستی عمومیت دارد، متاسفانه این مسئله در جامعه ما رو به افزایش است، یعنی اینکه یکی از والدین بدون حضور همسر به تنهایی مسئولیت خانواده را به دوش می‌کشد و به طبع با مشکلات فراوانی غیرقابل کتمان از جمله پیری زودرس کیفیت زندگی دچار اختلال می‌شود، مادری که برای امرار معاش مجبور است زمان بیشتری کار کند ،توانی برای تربیت مثبت و مراقبت و رسیدگی فرزندان خود ندارد، چرا که زمان کمتری با اعضای خانواده خصوصا فرزندان طی می‌کند. (پژوهشها نشان می‌دهد تک سرپرستی در بین مادران تحصیل‌کرده بیشتراست).
عوارض تک سرپرستی
 تک والدی عوارض بدی در روح و روان کودک برجای می‌گذارد (متاسفانه اثرات بدتر آن در دوران بلوغ نوجوان نمود پیدا می‌کند) از جمله آن می‌توان به آسیب‌های اجتماعی، جا به جایی وظایف پدر و مادر اثرات خوشایند آن اشاره داشت. کودکان تک سرپرست همیشه ترس از دست دادن تنها حامی خود را دارند، به همین دلیل دچار اضطراب می‌شوند. به دلیل نبود یکی از والدین در بیشتر مواقع اوضاع  اقتصادی (به ویژه زمانی که کودک نزد مادر باشد) ضعیف می‌گردد. فقر ناشی از این مورد منشا مشکلات جدی‌تری خواهد بود. چرا که این کودکان به راحتی جذب ناهنجاری‌ها می‌شوند. (البته تصور نشود خانواده‌هایی که از نظر  مالی تمکن دارند دچار آسیب‌های روانی نمی‌شوند.)
افت تحصیلی فرزندان، انزوا طلبی، زود رنجی و عصبانیت کودک مشکلات فرزندان تک سرپرست را در نوجوانی به اوج خود می‌رساند و آنها به جای اطاعت از  پدر یا مادر با رفتار پرخاشگرانه‌شان رقبت به همسالان خود دارند و بر همین اساس گرایش این فرزندان به دوستان ناباب بیشتر خواهد بود که خود منشا مشکلات بعدی می‌باشد. کودک در آینده  با اختلال در نقش خود به عنوان پدر یا مادر مواجهه خواهد شد چرا که رفتار و آموزش صحیح را نیاموختند. گرایش به استفاده از سیگار و مواد مخدر، عدم کنترل پدر یا مادر برتربیت اصولی فرزندان دیده می‌شود.احساس خلع عاطفی و احتمال بزهکاری  در این فرزندان بیشتر است. استرس ناشی از تک سرپرست بودن مهلک است و بدتر از آن  فرزندان کاملا متوجه پژمردگی پدر یا مادر که مسئولیت نگهداری آنها  را دارند می‌شوند.  همین مورد باعث صدمات بعدی از جمله حس تخریب اعتماد به نفس در او می‌گردد.
آینده فرزندان تک سرپرست
با توجه به نقش الگویی والدین بر فرزندان متأسفانه ممکن است در آینده فرزندان خانوادهای تک سرپرستی به دلیل عدم آموزش  صحیح در برخورد با جنس مخالف دچار مشکل و در نهایت آنها نیز به تبعیت از والدین خود جدایی و تنهایی رو انتخاب می‌کنند و گاها دیده شده در بین دخترانی که با تک سرپرستی بزرگ شده‌اند  در آینده نسبت به همسران خود وابسته شده که این مورد خود منشا مشکلات زناشویی برای ایشان است. مادران مجردی که بدون حمایت دیگران قادر به انجام یکسری از کارها نیستند شاید متوجه نباشند که از نظر روحی و روانی صدمات غیر قابل جبران( از جمله سرخوردگی ) به فرزندشان خواهند زد و هوش و استعدادهای نهفته این کودکان به مرور کور می‌شود. 
اثرات مثبت رابطه صمیمی والد و فرزند
روانشناسان بر یک امر واحد توافق دارند آن هم اینکه در دوران نوجوانی اگر رابطه پدر با دختر و مادر با پسر صمیمی باشد. گرایش فرزندان برای ارتباط با جنس مخالف کمتر است. گاهی در پی جدایی کودک با یکی از والدین مجبور می‌شوند محل سکونت  قبلی را ترک کنند و به محل جدید بروند و همین امر باعث بیگانگی با محیط جدید و ممکن است باعث خشونت رفتاری نظیر افسردگی، به ندرت خودکشی و اختلال در خواب شود.
توجه داشته باشید آسیب پذیری دختران به نسبت  پسران در خانواده‌های تک سرپرستی بیشتر است. گاهی فرزند  به دلیل کینه توزی پدر با مادر از فردی که اورا تنها گذاشته  متنفر می‌شود. هرچند تک والدی بودن خانواده در هرسنی تاثیرات خاص خود را بر روی کودک و نوجوان می‌گذارد واین مورد اجتناب ناپذیر است در نهایت فارغ از بحث فوت یکی از والدین اگر بحث طلاق مطرح باشد.
چند پیشنهاد جهت پیشگیری از برخی ناهنجاری‌ها: 
همان‌طور که می‌دانیم نخستین تاثیری که پدر و مادر بر روی فرزند خود دارند شخصیت اوست. وقتی بنا به هردلیل پدر و مادر جدا می‌شوند، بهتر است در مورد مسائل فرزندان باهم هماهنگ باشند و به یک هدف واحد فکر کنند.
«فراموش نکنید هرچه هماهنگی پدر و مادر حتی بعداز جدایی بیشتر باشد تاثیرات مثبت بیشتری بر روی کودک خواهد داشت».
چرا که روح و جسم فرزند به اقتدار پدر و محبت مادر نیاز دارد.
شخصیت فرزندان باید سیراب اقتدار پدر و مهربانی مادر شود تا  در جامعه به موقع دافعه و جاذبه رفتاری داشته باشند. بهتراست حضانت دختر با مادر و پسر با پدر باشد.
هویت کودک را  از او نگیرید (همسر سابق شما دیگر با شما نسبتی ندارد ولی پدر یامادر دایمی فرزند شماست ) کودک را خودخواهانه محروم از دیدن پدر یا مادر نکنید. پدر به صورت ماهانه کمک هزینه‌ای به مادر دهدکه مجبور نباشد زمان بیشتری در بیرون از منزل  کار کند، پدر و یا مادر بعداز جدایی محل سکونت جدید را با منافع کودک در نظر بگیرند. کودک را آزاد بگذارید که هر وقت دوست داشت با پدر یا مادر خود دیدار کند. امیدوارم آگاهی‌های قبل از ازدواج به صورت جدی گرفته شود که تاوان آن را کودکان معصوم سرزمینم ندهند.
*پژوهشگر حوزه کودکان
 

لطفا نظر خود را درباره این مطلب بیان نمایید

draggablePen