انتخاب صفحه
شماره 5215 - یکشنبه 12 مرداد 1399
شماره های پیشین:

نظر مرجان اشرفی‌زاده، مهرداد فرید و محمدرضا لطفی درباره فیلم‌اولی‌ها و مشکلاتشان

برای ورود به سینما ، سرمایه حرف اول را می‌زند

سینما همواره کارخانه رؤیاسازی بوده است. برخی با دیدن آثار سینمایی به این کارخانه ورود می‌کنند و برخی هم ترجیح می‌دهند خود سازنده محصولات این کارخانه باشند، اما راه ورود به این کارخانه شاید برای برخی سخت و برای برخی دیگر آسان باشد. موضوعی که این روزها بر سر آن بحث بسیار است.
به گزارش هنر آنلاین، در سال‌های اخیر بسیاری از فارغ‌التحصیلان این رشته برای ورود به این صنعت پرخرج و گران‌بها تلاش کردند و برخی هم سال‌هاست که با دستیاری و ساخت فیلم کوتاه در تلاش هستند تا بتوانند به شکلی مستقل وارد این عرصه شوند.
از همین رو خانه سینما، سازمان سینمایی و حتی صنوف تدابیری را برای هرچه بهتر انجام شدن این ورود در طی این سال‌ها در نظر گرفتند که البته هرکدام از آن‌ها جای بحث بسیار دارد. به‌طور مثال انتخاب یک کارگردان کار بلد در نخستین پروژه در مقام مشاور شاید برای هر کارگردان تازه‌کاری یک اتفاق مثبت باشد، اما بیشتر شبیه به یک نام است تا مشاوره، یا حتی حضور تهیه‌کننده کار بلد که خود سابقه کارگردانی داشته باشد در کنار کارگردان فیلم‌اولی از سویی خوب است اما این نکته نیز جای بحث بسیار دارد.
به همین بهانه به سراغ مرجان اشرفی‌زاده کارگردان، مهرداد فرید تهیه‌کننده و عضو شورای عالی تهیه‌کنندگان و محمدرضا لطفی منتقد و کارگردان سینما رفتیم و نظر آن‌ها را درباره نحوه ورود، مشاوره و مشکلات پیش روی فیلمسازان جوان جویا شدیم.
مرجان اشرفی‌زاده فیلمساز جوانی است که چند سالی از ساخت فیلم نخستش «آبجی» می‌گذرد، اما هنوز موفق به اکران این فیلم در داخل کشور نشده است. او درباره رتبه‌بندی کارگردانان فیلم‌اولی می‌گوید: من به دلیل ساخت فیلم کوتاه، جوایز بین‌المللی که دریافت کرده بودم و همچنین تجربه ساخت فیلم بلند و نیمه بلند و البته مرتبط بودن رشته تحصیلی‌ام واجد شرایط دریافت مجوز کارگردانی بودم و به دلیل امتیاز بالایی که داشتم برای دریافت مجوز کارگردانی سختی
 نکشیدم.
او ادامه داد: هرگز هیچ کسی و هیچ شورایی نمی‌تواند حکم ازلی و ابدی بدهد که کسی می‌تواند فیلمساز بشود یا نه! ممکن است فردی بدون دارا بودن همه این امتیازات توانایی این را داشته باشد که فیلم بسیار خوبی بسازد که حتی فیلمسازی که این پله‌ها را طی کرده نتواند، همان‌طور که در سینمای ایران از این دست استعدادها کم نداشتیم و نداریم. سیستم منطقی می‌گوید باید یک مسیر درست و اصولی طراحی شود، اما اگر برخی این اصول را رعایت نمی‌کنند، موضوع چیز دیگری است. باید یکسری شرایط و ضوابط وجود داشته باشد و هرکدام از آن‌ها بررسی شوند تا قابلیت‌های فرد ثابت شود. از سوی دیگر باید برای بعد از آن نیز فکری کرد. منِ فیلمساز اثرم را ساختم و حالا برای چگونگی نمایش آن درگیرم. باید به عرضه و تقاضا و میزان ظرفیت تولیدمان هم فکر کنیم. مگر چقدر ظرفیت تولید در سینما داریم و آیا اصولاً جایی برای نمایش آثار آن‌ها داریم یا نه؟ یا باید درها باز باشد تا هر کسی به این عرصه ورود پیدا کند یا باید این مسیر کانالیزه شود که برای آن باید تمهیداتی دیده شود که به بعد ساخت اثر نیز بپردازد. اتفاقی که متأسفانه در این بخش در سینما هیچ توجهی نمی‌شود.
کارگردان «نامه‌های خیس» افزود: من فکر می‌کنم پرداختن به این موضوع از طریق کانال‌های رسمی تا میزان ظرفیت سینما برای ورود فیلمسازان جوان را بررسی کنند، به نفع سینما باشد. چون کانال‌های غیررسمی نیز وجود دارند. در سیستمی که امتیاز‌دهی می‌کند و شوراهای مختلفی که وجود دارد، باید برای بعد از ساخت فیلم نیز فکر کرد، این مسئله قابل
 بحثی است.
 اما مهرداد فرید تهیه‌کننده و عضو شورای عالی تهیه‌کنندگان دراین‌باره نظر دیگری دارد، او می‌گوید: شرایطی که برای دریافت مجوز کارگردانی فیلم اولی‌ها گذاشته‌اند، بد نیست. چون اگر قرار باشد دو فرد ناشی با هم در یک پروژه حضور داشته باشند، مشکلات چندین برابر می‌شود. تهیه‌کننده اول و کارگردان اول هر دو بی‌تجربه هستند و شاید نتوانند آن‌طور که باید به یکدیگر کمک کنند. بنابراین باید یکی از دو طرف حرفه‌ای‌تر باشد تا بتواند برای طرف مقابل یار و یاور باشد. تهیه‌کننده اول با کارگردان قدیمی و یا برعکس، کارگردان اول با تهیه‌کننده باسابقه‌تر، باید در کنار هم قرار گیرند تا طرف تازه‌کار از تجربیات فرد قدیمی‌تر بهره‌مند شود. البته این موارد از نظر من صرفاً توصیه است چون همان‌طور که در اصل 28 قانون اساسی آمده، هر ایرانی آزاد است هر شغلی را که دوست دارد انتخاب کند. بر مبنای این آزادی فردی و حرفه‌ای افراد می‌توانند کار کنند، اما همان‌طور که به آن اشاره کردم توصیه این است که افراد با حرفه‌ای‌تر از خود کار کنند.
مشکل از فرد نیست از سیستم است
در ادامه محمدرضا لطفی منتقد و کارگردان نیز دراین‌باره با اشاره به اینکه مشکل از فرد نیست از سیستم است ، می‌گوید: دو مقوله در مورد مشکلات فیلم‌اولی‌ها وجود دارد. یکی فیلم ساختن و دیگری مجوز کارگردانی فیلم اول که باید مشکلات آن‌ها ریشه‌یابی شوند. از نظر من در سیستم فعلی هردو مشکل دارند. در دهه 70 صلاحیت کارگردان و تأیید مجوز کارگردانی بر عهده خانه سینما و کانون کارگردانان بود که مقوله درستی نیز بود. به این دلیل که از ابتدای تولید تا انتهای بحث اکران، چه کارگردان فیلم اول و چه کارگردان حرفه‌ای باسابقه از یارانه دولتی استفاده می‌کرد که شامل نگاتیو، پوزتیو، دوربین و تمام متریال‌های لازم برای ساخت فیلم بود که از طریق بنیاد سینمایی فارابی در اختیار فیلمساز قرار می‌گرفت. طبیعی بود که وقتی منابع محدود است و گروه‌ها برای دریافت تجهیزات لازم باید در نوبت قرار می‌گرفتند، برای کسانی که می‌خواهند وارد این عرصه شوند نیز محدودیت‌هایی وجود داشته و این سخت‌گیری‌ها بیشتر می‌بود. در آن زمان شما می‌توانستید بدون تأیید صلاحیت فیلم بسازید، اما از هیچ یارانه دولتی در این صورت بهره نمی‌شدید و همه چیز برای شما با قیمت آزاد محاسبه می‌شد که تولید فیلم در این شرایط با دو برابر هزینه نرمال بود و کمتر کسی ریسک این کار را قبول می‌کرد.
او با اشاره به مشکلات ساخت فیلم ادامه داد: در همه جای دنیا و در سینمای ‌آزاد، سیستم آزاد است و عرضه و تقاضا وجود دارد. کسی نمی‌تواند تعیین کند شما فیلمساز هستید یا نه. تنها تهیه‌کننده است که می‌تواند تعیین کند که آیا شما به‌عنوان فیلمساز صلاحیت دارید فیلم بسازید یا نه. حالا این قانون دوباره شکل جدی به خود گرفته است و باید کارگردان‌های فیلم‌اولی تأیید صلاحیت شوند در حالی که این قانون اشتباه است، چون دیگر یارانه دولتی وجود ندارد و کسی نمی‌تواند شما را از روی فیلم کوتاه، میزان دستیاری که انجام دادید یا کارهایتان تأیید کند غیر از تهیه‌کننده که باید به این
 نتیجه برسد.
لطفی در ادامه اظهار کرد: اما این قانون را هم نمی‌توانیم پیاده کنیم چون عرضه و تقاضای واقعی نداریم و سود در تولید خلاصه شده و دیگر این چرخه آزادی که در سینمای دنیا وجود دارد در کشور ما نیست. به نظر می‌رسد باید برای رسیدن به نتیجه درست بین سختگیری وحشتناک برای ورود و باز کردن در برای همه، تدبیری اندیشید. من مخالف باز بودن همه چیز هستم اما با این که صنف یا نهادی بخواهد تعیین کند که شما فیلمساز هستید یا نه نیز مخالفم. باید یک حد وسط وجود داشته باشد. از نظر من ارزیابی نباید وجود داشته باشد، یعنی اگر کسی فیلم کوتاهی با حداقل استاندارد‌های لازم ساخته باشد یا دستیاری کرده باشد یا تحصیلات سینمایی داشته باشد، می‌تواند بیاید و فیلم بلند سینمایی نیز بسازد و این نیازی به رتبه‌بندی ندارد. متأسفانه بسیاری از بچه‌های فیلمساز هستند که استعداد دارند و با وجود جوایز داخلی و خارجی هنوز به خاطر این سخت‌گیری‌ها موفق به دریافت مجوز برای ساخت فیلم بلندشان نشده‌اند.
 

لطفا نظر خود را درباره این مطلب بیان نمایید

draggablePen